Göz hastalıklarının tedavisi son yıllarda büyük bir dönüşüm geçiriyor.
Klasik yöntemlerle durdurulamayan veya sınırlı düzeyde kontrol altına alınabilen birçok retina ve sinir tabanlı hastalık için artık yenileyici tıp (rejeneratif tedavi) yaklaşımları umut vadediyor.

​

Bu alanda öne çıkan iki yöntem — kök hücre ve eksozom tedavileri —, hasar görmüş retina veya görme siniri hücrelerini desteklemeyi, doku yenilenmesini teşvik etmeyi ve görme kaybının ilerlemesini yavaşlatmayı amaçlıyor.
Henüz deneysel aşamada sayılan bu uygulamalar, bilimsel olarak hızla ilerleyen ve geleceğin göz tedavileri arasında görülen yöntemlerdir.

​

Kök hücre ve eksozom tedavileri hangi hastalıklarda kullanılır?

Bu tedaviler, klasik yöntemlerle tedavisi zor veya sınırlı hastalık gruplarında destekleyici seçenek olarak uygulanır:

​

• Doğuştan gelen retina hastalıkları (örneğin retinitis pigmentosa, konjenital retinal distrofiler)

• Kimyasal veya travmatik göz yaralanmaları

• Görme siniri hastalıkları (optik nöropatiler, atrofi,glokom)

• İleri düzeyde retina dejenerasyonları( stargardt hastalığı)

• Makula ve RPE kaynaklı kalıcı görme bozuklukları ( kuru ve yaş tip sarı nokta hastalığı)

Amaç, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve mevcut görme kapasitesini mümkün olan en uzun süre korumaktır.

​

Kök hücreler nedir ve nasıl elde edilir?

Kök hücreler, vücuttaki hasarlı hücrelerin yerini alabilen, kendini yenileme kapasitesine sahip özel hücrelerdir.
Tedavide genellikle iki farklı kaynak kullanılır:

​

• Otolog kök hücreler: Kişinin kendi yağ dokusundan veya kemik iliğinden alınır, özel laboratuvar süreçlerinden geçirilerek saflaştırılır.

• Allojenik kök hücreler: Uyumlu donörlerden (örneğin göbek kordonu kanı) elde edilir.  Göbek kordonu kaynaklı kök hücreler diğer kaynaklardan alınan hücrelere kıyasla çok daha genç ve yeni oldukları için yenileyici özellikleri çok daha güçlüdür. Genç yaşlarının yanı sıra, bu hücreler bağışıklık sisteminin dengelenmesine katkıda bulunur, enflamasyonu azaltarak,vücutta onarım ve yenileme sürecini destekleme potansiyeli yüksek olduğu için, hastaların tedavi süreçlerinde daha etkili sonuçlar verebilmektedir. Bu nedenle, özellikle göz hastalıklarında tercih edilmektedir.

​​

Eksozomlar nedir?

Eksozomlar, kök hücrelerin salgıladığı, hücreler arası iletişimi sağlayan mikroskobik taşıyıcılardır.
Bu küçük yapılar, büyüme faktörleri, RNA ve proteinler içerir ve hücre onarımını tetikleyen sinyaller taşır.
Eksozomlar, doğrudan kök hücreler gibi dokuya yerleşmez ama iyileşme sürecini hücresel düzeyde başlatır ve destekler.

​

Tedavi nasıl uygulanır ve nasıl etki eder?

Tedavi, lokal anestezi altında, genellikle kısa süreli ve ağrısız bir işlemle uygulanır.
Kök hücre veya eksozom solüsyonları, göz çevresine subtenon yolla kontrollü şekilde verilir.
Amaç, bu yenileyici hücrelerin retina ve optik sinir çevresindeki mikro ortamı canlandırmasıdır.

​

Bu hücreler ve eksozomlar, salgıladıkları biyolojik sinyaller sayesinde:

• Hasarlı hücrelerin onarımını destekler,

• Enflamasyonu azaltır,

• Hücresel enerji üretimini ve kanlanmayı artırır,

• Sinir hücrelerinin dayanıklılığını güçlendirir.

Uygulama sonrası hasta genellikle aynı gün taburcu olur ve iyileşme süreci takip edilir.

Yan etkisi olmayan güvenilir yötemlerdir.